America First. Menselijkheid laatst.
Eén jaar zonder USAID kost al honderdduizenden mensen het leven
21 Jan 2026
4 minuten
ZESHONDERDDUIZEND DODEN. TWEE DERDE KINDEREN.
Dat is de balans, exact één jaar nadat de Verenigde Staten haar ontwikkelingsagentschap USAID ontmantelden.
Wat werd verkocht als een besparing, is een humanitaire ramp.
Wat werd gepresenteerd als “veiligheid”, creëert wereldwijd onveiligheid.
In ons nieuwe rapport America First. Menselijkheid laatst. tonen we de gevolgen van Trumps dodelijkste beslissing tot nu toe. Eén politieke beslissing die levens kost – vandaag, en nog miljoenen meer in de komende jaren.
Valse veiligheid en valse besparingen zijn kil, kortzichtig en dodelijk.
– Els Hertogen, directeur 11.11.11
Wat het rapport zegt
Volgens modellen van Boston University stierven sinds de besparingen al meer dan 600.000 mensen. The Lancet waarschuwt dat dit aantal kan oplopen tot 14 miljoen doden tegen 2030.
Wanneer ook de Europese besparingen worden meegerekend – in onder meer Frankrijk, Duitsland, Nederland en België – stijgt dat cijfer tot 22,6 miljoen verloren mensenlevens tegen 2030, volgens het Institute for Global Health.
Dit zijn niet zomaar cijfertjes.
Dit zijn moeders, kinderen, journalisten, overlevers van geweld.
En hun levens hangen af van solidariteit die vandaag wordt wegbezuinigd.
Wat dit betekent, in het echt
Congo
Therapie stopt, net wanneer de oorlog escaleert
In Oost-Congo werkte 11.11.11-partner Aidprofen jarenlang met vrouwen en meisjes die seksueel geweld overleefden via psychologen en sociaal werkers. Die begeleiding werd abrupt stopgezet - midden in hun therapie - nadat Amerikaanse steun wegviel. Aidprofen verloor zo maar liefst 60 % van haar budget, ook al blijft 11.11.11 hen ondersteunen.
“We moesten mensen achterlaten,” zegt oprichter Passy Mubalama. “Voor vrouwen die eindelijk hun verhaal durfden doen, was dit een tweede breuk.”
Ook de toegang tot essentiële medische nazorg droogt op. PEP-kits tegen hiv na verkrachting worden schaars, met blijvende gevolgen.
Oekraïne
Minder kranten, meer propaganda
In het frontgebied rond Charkiv is Slobidskyi Kray een van de laatste onafhankelijke kranten. In dorpen zonder (betrouwbare) toegang tot internet of elektriciteit zijn haar gedrukte edities vaak de enige bron van betrouwbare informatie. Na het wegvallen van Amerikaanse steun verdween echter de helft van hun budget.
“Als wij verdwijnen, neemt de vijand onze plek in,” zegt hoofdredacteur Larysa Hnatchenko.
Naar schatting is 90% van de Oekraïense media afhankelijk van buitenlandse steun. USAID was daarin de grootste en meest structurele partner. Zonder die steun groeit desinformatie. En Russische propagandakranten vullen de leegte.
Libanon
Kiezen tussen eten of medicijnen
Libanon vangt al meer dan tien jaar honderdduizenden Syrische vluchtelingen op. In 2025 verloren 330.000 gezinnen hun maandelijkse cashsteun via UNHCR en WFP.
“Zonder dat geld kunnen ze hun huur, voedsel en medische kosten niet meer betalen,” zegt Manal Youssef van 11.11.11-partner Access Center for Human Rights (ACHR).
De gevolgen zijn ingrijpend. 89% van de Syrische gezinnen in Libanon zit vandaag in de schulden, kinderen verlaten school, en gezinnen moeten kiezen tussen eten of medicijnen.
Peru
Illegale economie in de Amazone
In het Amazonegebied werkt 11.11.11-partner DAR al jaren samen met inheemse gemeenschappen om hun leefgebied te beschermen en duurzame economische alternatieven uit te bouwen: kleinschalige visserijen, landbouw, lokale energieproductie.
Met het wegvallen van de USAID-steun, viel niet alleen financiering maar ook hun bescherming weg.
"Wanneer duurzame alternatieven verdwijnen, winnen illegale economieën terrein. Illegale mijnbouw, houtkap, drugshandel en landroof rukken op in grote delen van de Amazone," zegt Pilar Camero van DAR.
Het gebrek aan bescherming maakt het steeds moeilijker om het Amazonewoud te verdedigen. Net wanneer het meer dan ooit nodig is.
Filipijnen
Activisten in gevaar
In de Filipijnen werkt 11.11.11-partner PAHRA (Philippine Alliance of Human Rights Advocates) al jaren samen met mensenrechtenverdedigers die bedreigd worden omwille van hun werk. Want de Filipijnen, dat is één van de gevaarlijkste landen ter wereld voor activisten. Met het wegvallen van de USAID-steun, werd ook een cruciaal project rond digitale bescherming geschrapt. Een beleidsbeslissing met zeer concrete gevolgen.
"Eén gelekte naam kan al genoeg zijn om iemand in gevaar te brengen," zegt Samantha Basa David van PAHRA.
Het gebrek aan bescherming maakt mensenrechtenwerk in de Filipijnen niet alleen moeilijker, maar ook gevaarlijker. Net wanneer hun stem het hardst nodig is.
Dit gaat ook over Europa
De ontmanteling van USAID staat niet op zichzelf.
Ook Europa bespaart fors op ontwikkelingssamenwerking.
- België: –25%
- Vlaanderen: –75%
Maar: Wat vandaag wordt weggesneden, betaalt iemand anders morgen – met zijn gezondheid, toekomst of leven.
“Het verminderen van solidariteit is geen neutrale beslissing,” zegt 11.11.11-directeur Els Hertogen. “Het is een bewuste keuze voor kortzichtig beleid boven menselijke waardigheid en lange termijn stabiliteit.”
In een wereld waar solidariteit wordt afgebouwd, kan België kiezen om recht te blijven staan.
Kiezen om te investeren in mensenrechten. Om internationale samenwerking te versterken.
Kiezen voor menselijkheid.
