Eten of medicijnen: America First stelt Syriërs op de vlucht voor onmogelijke keuzes
19 Jan 2026
5 minuten
Toen de maandelijkse steun stopte, moest hij kiezen: eten of medicijnen. Zijn moeder kreeg voortaan enkel nog de goedkoopste pillen. Zijn kinderen moesten maaltijden overslaan en stuurde hij de straat op om sokken en servetten te verkopen. “Dit is een doodsvonnis,” zei hij tegen de mensenrechtenonderzoekers die zijn verhaal optekenden.
“Het is geen uitzonderlijk verhaal, maar één van de vele getuigenissen die we het afgelopen jaar documenteerden. En intussen is het dagelijkse realiteit voor duizenden Syrische vluchtelingen in Libanon”, zegt Manal Youssef, onderzoeker bij 11.11.11-partner Access Center for Human Rights (ACHR). De organisatie volgt mensenrechtenschendingen tegen Syrische vluchtelingen in Libanon op en verdedigt hun rechten.
Eén jaar na de massale Amerikaanse besparingen op internationale solidariteit ziet zij hoe levens in sneltempo uit elkaar vallen.
Een beslissing ver weg, een klap van dichtbij
Begin 2025 kondigde de Amerikaanse regering plots besparingen op haar buitenlandse hulp aan. Enkele weken later werd duidelijk hoe ingrijpend die beslissing was: 83 % van de programma’s van USAID werden geschrapt.
“Politici stellen het voor als een budgettaire keuze,” zegt Youssef. “Voor de mensen met wie wij werken, gaat het over overleven. Over de vraag of je vandaag kunt eten. Of je je kind naar school kunt sturen. Of je naar het ziekenhuis kunt als je ziek bent.”
Libanon is een van de landen waar die impact van die besparingen vandaag al pijnlijk zichtbaar is. Het land vangt al jaren grote aantallen Syrische oorlogsvluchtelingen op en was sterk afhankelijk van Amerikaanse steun.
WAT WEGVIEL, WAS EEN LEVENSLIJN
Tot eind 2024 kregen honderdduizenden Syrische vluchtelingengezinnen in Libanon maandelijkse cashsteun via organisaties als UNHCR, het Wereldvoedselprogramma (WFP) en UNICEF. Dat geld gebruikten ze voor voedsel, huur, medische kosten, onderwijs, psychosociale begeleiding en juridische hulp.
Dat vangnet is in enkele maanden tijd grotendeels weggevaagd. Het gezamenlijke cashprogramma van UNHCR en WFP werd met 40% geschrapt. Meer dan 330.000 gezinnen verloren in één klap hun enige stabiele inkomen.
“Zonder cash kan niemand overleven. Dat is een doodsvonnis,” zegt Youssef. “Gezinnen kunnen geen voedsel, huur of medicijnen betalen. Ze bouwen schulden op, slaan maaltijden over en moeten keuzes maken die geen enkele ouder zou mogen maken.”
Leven met honger en ziekte
11.11.11-partner ACHR documenteert wat die keuzes betekenen in het dagelijks leven. In 2025 registreerde de organisatie meer dan 8.800 gevallen van mensenrechtenschendingen tegen Syrische vluchtelingen in Libanon.
“89 % van de gezinnen zit vandaag in de schulden,” zegt Youssef. “Sommigen bedelen om te overleven. Anderen verminderen porties of eten maar één keer per dag. Dat is geen tijdelijke nood, dat is structurele honger.”
Ook de gezondheidszorg kraakt. Vluchtelingen moeten een steeds groter deel van medische kosten zelf betalen. Voor velen is dat onmogelijk.
“Mensen stoppen behandelingen omdat ze het niet meer kunnen betalen, chronische aandoeningen blijven onbehandeld en vrouwen mijden kraamzorg,” zegt ze. “De situatie verergerde toen de UNHCR de hospitalisatiesteun beëindigde, ook die voor spoed- en materniteitszorg. Kwetsbare groepen, vooral vluchtelingen, vrouwen en kinderen, hebben geen veilige toegang tot zorg meer. Dat kost levens.”
KINDEREN BETALEN DE HOOGSTE PRIJS
De gevolgen van de USAID-besparingen zijn misschien wel het zwaarst voor kinderen. Gezinnen kunnen schoolkosten, vervoer en basismateriaal niet meer betalen. Steeds meer kinderen verlaten de schoolbanken. Ouders grijpen dan naar gevaarlijke alternatieven, zoals kinderarbeid en vroegtijdige huwelijken.
“In 16 van de 20 interviews die we deden met Syrische vluchtelingengezinnen, zeiden ouders dat ze hun kinderen moesten laten werken,” vertelt Youssef. “Op straat, in de landbouw, in de bouw. Vaak in onveilige omstandigheden.”
Tegelijk stopten programma’s die misbruik en geweld op scholen opvolgden. “Die ogen en oren zijn weg,” zegt ze. “In regio’s zoals de Bekaa-vallei nemen meldingen van mishandeling opnieuw toe. Dat is bijzonder zorgwekkend.”
Crisis op crisis
De USAID-besparingen kwamen bovenop een situatie die al dramatisch was. Libanon kampt sinds 2019 met een zware economische crisis, met een ingestorte munt, torenhoge inflatie, stijgende werkloosheid, vluchtelingencrisis en falende openbare diensten.
Sinds 2023 kwamen daar bijna dagelijkse Israëlische bombardementen bij. Duizenden burgers, waaronder ook reddingswerkers en Syriërs op de vlucht, lieten het leven. Nog meer Libanezen en vluchtelingen raakten ontheemd en zochten onderdak in overvolle opvangplaatsen. Die toestroom zette de al overbelaste gezondheidszorg nog verder onder druk.
“De steun werd afgebouwd op het moment dat mensen ze het meest nodig hadden,” zegt Youssef. “Dat duwde gezinnen over de rand.”
KAN EUROPA HET GAT DICHTEN?
In 2025 voorzag de EU meer dan 93 miljoen euro aan humanitaire hulp voor Libanon. België engageerde zich voor 18 miljoen euro voor Syrië en de regio, een derde minder dan het jaar voordien. Maar volgens Youssef is dat onvoldoende.
“De Europese steun is belangrijk, maar vangt het verlies van Amerikaanse middelen niet op,” zegt ze. “De noden in gezondheidszorg, cashsteun, bescherming en onderwijs zijn veel groter dan de budgetten die vandaag beschikbaar zijn.”
Dat heeft ook gevolgen voor Europa zelf. “Europese beleidsmakers spreken vaak over “bescherming in de regio” als alternatief voor asiel. Maar zonder structurele steun is die strategie leeg. Als mensen hier niet meer kunnen overleven, zullen ze elders veiligheid zoeken,” waarschuwt Youssef. “Dat vergroot de migratiedruk richting Europa.”
Meer dan een cijferoefening
De crisis in Libanon is maar een zoveelste voorbeeld van wat er gebeurt wanneer in solidariteit wordt gesneden.
Lokale organisaties en 11.11.11-partners zoals ACHR, Basmeh & Zeitooneh en Women Now blijven intussen doen wat ze kunnen, vaak met minimale middelen. “We blijven gemeenschappen beschermen en ondersteunen, want we weten dat we impact maken,” zegt Youssef. “Maar zonder blijvende internationale steun of bij eventuele verdere besparingen wordt de prijs steeds hoger.”
Eén jaar na de USAID-cuts is de les al pijnlijk duidelijk, in Libanon maar ook elders: wat vandaag wordt wegbezuinigd, betaalt iemand anders morgen. Met zijn gezondheid, toekomst, of leven.
Steun Syriërs op de vlucht met een gift
Wanneer internationale steun vermindert, zijn basisbehoeften zoals voldoende eten, medicatie en bescherming voor Syrische gezinnen op de vlucht steeds moeilijker te garanderen. Maar lokale organisaties zoals ACHR blijven Syrische gemeenschappen beschermen en ondersteunen, mét steun van 11.11.11.
Met jouw gift aan 11.11.11 kunnen zij dat blijven doen.
Bedankt om samen met ons het verschil te maken.
