Zuuraanval op mensenrechtenactivist legt groeiende macht van leger in Indonesië bloot
30 Mar 2026
3 minuten
Op 12 maart 2026 werd de Indonesische mensenrechtenactivist Andrie Yunus brutaal aangevallen met bijtend zuur in Jakarta. Yunus is vice-coördinator van KontraS, een partnerorganisatie van 11.11.11 in Indonesië. Hij liep zware brandwonden op aan zijn gezicht, borst, handen en ogen - en dus: naar schatting ongeveer 20% van zijn lichaam.
De aanval kwam er vlak nadat hij een podcast had opgenomen over de groeiende invloed van het leger in Indonesië en de controversiële herziening van de militaire wet.
Het voorval roept pijnlijke herinneringen op aan de vergiftiging en moord op mensenrechtenactivist en KontraS oprichter Munir Said Thalib in 2004 – een zaak die tot vandaag symbool staat voor straffeloosheid van aanvallen op mensenrechtenverdedigers in Indonesië. Komt de waarheid deze keer wel aan het licht?
Wie is Andrie Yunus?
Al meer dan tien jaar is Andrie Yunus een uitgesproken criticus van staatsgeweld in Indonesië. Bij KontraS onderzoekt en documenteert hij misbruik door politie en leger, van buitensporig geweld tot verdwijningen en foltering.
In maart 2025 kwam hij nationaal en internationaal in het nieuws toen hij een besloten vergadering binnenging in het Fairmont Hotel in Jakarta. Daar bespraken parlementsleden in het geheim de herziening van de militaire wet. Yunus wilde aantonen hoe weinig transparant dat proces verliep.
Die wet zou militairen opnieuw meer invloed geven in het burgerlijke bestuur — iets wat velen doet denken aan de dictatuur onder president Suharto (1967–1998), toen het leger diep verweven was met de politiek.
Yunus speelde ook een belangrijke rol in het onderzoek naar buitensporig geweld van politie en leger tijdens protesten in augustus 2025. Daarbij vielen minstens 13 doden, en waren er meldingen van massale arrestaties, marteling en de criminalisering van activisten en burgers. Door die zichtbare rol werd hij een doelwit.
Wie is KontraS?
KontraS werd opgericht in 1998, na de val van dictator Suharto. De organisatie groeide uit tot de belangrijkste mensenrechtenwaakhond van Indonesië.
Ze documenteert verdwijningen, foltering en buitengerechtelijke executies, en komt op voor slachtoffers van staatsgeweld. Eén van de oprichters, Munir Said Thalib, werd in 2004 vergiftigd. Hij moest zijn activisme bekopen met zijn leven.
De aanval op Yunus past in diezelfde zorgwekkende traditie in Indonesië. Wie de staat en veiligheidsdiensten in vraag stelt, loopt gevaar.
Meer macht voor het leger, minder ruimte voor kritiek
Sinds de verkiezing van president Prabowo Subianto in 2024 groeit de invloed van het leger opnieuw. Militairen krijgen steeds vaker functies in civiele instellingen en staatsbedrijven.
Tegelijk worden protesten harder aangepakt. Activisten en journalisten krijgen vaker te maken met repressie, vervolging en intimidatie. Dit is een alarmerende breuk met de hervormingen na 1998, toen Indonesië net probeerde om het leger uit de politiek te houden en de democratie te versterken.
Inmiddels zijn er vier militairen aangehouden voor hun mogelijke betrokkenheid bij de aanval op Yunus. Ze zouden gelinkt zijn aan de militaire inlichtingendienst.
Dat voedt de vrees dat de aanval geen geïsoleerd incident is en dat meer mensenrechtenverdedigers geïntimeerd zullen worden.
Het onderzoek loopt nog, maar één probleem blijft: militairen worden vaak berecht in militaire rechtbanken, die minder transparant zijn dan gewone rechtbanken. Ook dat klaagde Yunus al langer aan.
Zonder kritische stemmen geen democratie
De aanval op Andrie Yunus gaat dus verder dan één persoon. Ze toont hoe kwetsbaar de Indonesische democratie vandaag is. Als kritische stemmen als Yunus en KontraS het zwijgen worden opgelegd, krimpt de ruimte voor mensenrechten en verliest Indonesië de noodzakelijke kritische stem van het middenveld.
De dag na de aanval lanceerden KontraS en 11.11.11 een solidariteitsoproep. Die werd in minder dan één week door honderden medestanders ondertekend. Hun eisen zijn duidelijk:
- Een onafhankelijk, transparant onderzoek
- Vervolging van zowel de uitvoerders als de opdrachtgevers.
- Bescherming van Yunus en zijn familie
- Structurele hervormingen zodat politie en leger opnieuw onder democratische, civiele controle staan
De kernboodschap blijft duidelijk: een aanval op één mensenrechtenverdediger is een aanval op de hele samenleving.
Bescherm mee mensenrechten met een gift
Wie opkomt voor mensenrechten in Indonesië, zet zijn leven op het spel.
Organisaties als onze partner KontraS hebben steun nodig om hun werk te blijven doen: schendingen documenteren, slachtoffers ondersteunen en machthebbers ter verantwoording roepen. Doe vandaag een gift.
