De prijs van verzet: activisten in Ecuador betalen een hoge tol
27 Mar 2026
4 minuten
In Ecuador wordt het steeds gevaarlijker om op te komen voor mensenrechten en de rechten van de natuur. Activisten, inheemse gemeenschappen en maatschappelijke organisaties die zich uitspreken, worden bedreigd, geïntimideerd en zelfs strafrechtelijk vervolgd.
Tijdens een recent bezoek aan Ecuador, zag onze Latijns-Amerika expert Jana Van Braeckel met eigen ogen hoe de ruimte voor kritiek en burgerparticipatie verder inkrimpt. Dit is geen incident, dit is beleid dat mensen monddood maakt.
Jij bent begin maart naar Ecuador gegaan. Wat ben je daar gaan doen wat is jou het meest bijgebleven?
“Begin maart nam ik deel aan een internationale observatiemissie, samen met onze partners Acción Ecológica, INREDH, CEDENMA en andere mensenrechtenorganisaties. We spraken er met gemeenschappen, activisten, maatschappelijke organisaties en verschillende overheids- en internationale instanties om een duidelijk beeld te krijgen van de mensenrechtensituatie in het land.
Wat me het meest raakte, is de constante dreiging waaronder onze partners werken. Vlak voor ons bezoek stond de politie voor het kantoor van onze partner Acción Ecológica. Dat was geen toeval, maar een duidelijke vorm van intimidatie.
Maar vooral de verhalen van mensen zelf blijven hangen. Gemeenschappen en activisten die zich vreedzaam verzetten tegen mijnbouw- en olieprojecten, en daar een hoge prijs voor betalen: bedreigingen, criminalisering, geweld en soms zelfs hun leven.”
Nog in september en oktober van vorig jaar werden vreedzame protesten tegen te hoge brandstofprijzen beantwoord met buitensporig en dodelijk geweld. Daarbij vielen 3 doden, zeker 500 gewonden en waren er meer dan 200 willekeurige arrestaties.
Wat gebeurt er vandaag in Ecuador dat mensen hier vaak niet zien?
“Van buitenaf lijkt het misschien om losse incidenten te gaan, maar in werkelijkheid zien we een systematische beperking van de burgerlijke ruimte.
Organisaties die zich kritisch uitspreken over milieuschade of mensenrechten worden onder druk gezet en riskeren sancties of sluiting, onder andere via de anti-NGO-wet. Die geeft de overheid meer controle en maakt het makkelijker om kritische stemmen het zwijgen op te leggen.
Ook tijdens ons bezoek werd dat beeld bevestigd: de ruimte voor het maatschappelijk middenveld krimpt verder en mensenrechtenverdedigers worden gecriminaliseerd en geïntimideerd. Ook de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht staat onder druk en de militarisering in het straatbeeld neemt toe.
De boodschap is duidelijk: wie zich uitspreekt, loopt risico.”
Militarisering is dus de belangrijkste overheidsstrategie geworden om de onveiligheid aan te pakken. Hoe kijk jij daarnaar?
“De overheid presenteert militarisering als antwoord op toenemende criminaliteit. Maar in de praktijk zien we vooral meer controle, surveillance en militarisering van inheemse gebieden.
Door langdurige noodtoestanden en het spreken over een “intern gewapend conflict” neemt de militaire aanwezigheid toe: in gevangenissen, in inheemse gebieden en bij protesten. Dat heeft al geleid tot ernstige mensenrechtenschendingen, zoals sterfgevallen in hechtenis, buitensporig geweld, gedwongen verdwijningen en aanvallen op journalisten.
Door angst te zaaien, probeert de overheid het werk van mensenrechtenorganisaties en activisten te belemmeren. Ze schilderen inheemse gemeenschappen die hun land en rechten beschermen zelfs af als terroristen. Veel activisten in Ecuador doen daardoor al aan zelfcensuur.
Daarnaast voeren de VS en Ecuador ook gezamenlijk militaire operaties uit om "narcoterroristen” te bestrijden. In verschillende provincies geldt daarom een avondklok.
We kennen dit ‘war on drugs’ verhaal uit andere landen. Zulke strategieën leiden zelden tot meer veiligheid, ze zorgen net voor meer spanningen en mensenrechtenschendingen.”
Sinds begin maart is er ook een nieuwe mijnbouwwet. Welke impact heeft dat?
“Die wet maakt de situatie nog ernstiger. Ze ondermijnt het recht van gemeenschappen om inspraak te hebben in ontginningsprojecten op hun land.
In de praktijk betekent dit dat beslissingen over hun leefomgeving genomen worden zonder hen echt te betrekken. Dat zien we vandaag al: mijnbouw- en olieprojecten worden doorgeduwd zonder hun inspraak, met grote gevolgen voor mens en natuur.
Tegelijk worden milieuregels versoepeld, waardoor bedrijven makkelijker kunnen ontginnen met minder bescherming voor natuur en biodiversiteit.
De wet maakt mijnbouw zelfs mogelijk in de buurt van de bekende Galápagoseilanden en wil mijnbouwgebieden militariseren om zo de belangen van de bedrijven te beschermen. Absurder kan het niet: meer bescherming voor de vervuilende bedrijven, minder voor de mensen die er leven.
Wat staat er op het spel voor de mensen met wie 11.11.11 werkt?
“Het gaat over fundamentele rechten: het recht om gehoord te worden, om je land te beschermen, om je werk veilig te kunnen doen.
Voor onze partners of de activisten waarmee we samenwerken is dit geen abstract verhaal. Het gaat over hun dagelijks leven, hun territorium en hun toekomst.
En die komt steeds meer onder druk te staan.”
Steun jij onze partners in Ecuador?
Samen met onze partners in Ecuador blijven we ons inzetten voor de bescherming van mens en natuur. Met jouw steun kunnen ze hun land en gemeenschappen blijven verdedigen, en internationale aandacht vragen voor mensenrechtenschendingen.
