11.11.11 presenteert: de Lopende Rekening
De verborgen kosten van onze energie
05 Oct 2025
5 minuten
De olie- en mijnbouwsector draait op een harde realiteit. Achter elke liter olie en elk grammetje kobalt schuilen verborgen kosten: uitbuiting, vervuiling, mensenrechtenschendingen en een klimaatcrisis die steeds erger wordt.
Kwetsbare gemeenschappen wereldwijd, van Bolivia tot Congo en De Filipijnen, betalen daarvan de prijs. Met hun gezondheid, hun grond en soms zelfs hun leven. Dat terwijl fossiele multinationals en mijnbouwreuzen miljardenwinsten boeken. En machtig en meedogenloos te werk gaan: ze schrijven mee wetten, lobbyen bij beleidsmakers en intimideren wie hen dwarszit.
Hou me op de hoogte van nieuwe acties van 11.11.11 voor het klimaat
Dat moet én kan anders. 11.11.11 strijdt voor een fossielvrije wereld op hernieuwbare energie, maar dan wel zonder uitbuiting van mens en natuur. Dat pleidooi nemen we ook mee naar de internationale klimaattop in Brazilië. Daar moeten wereldleiders laten zien: is het business as usual, of kiezen we voor een transitie die écht rechtvaardig is?
De mijnbedrijven schenden schaamteloos de milieuvoorschriften van Palawan. Ze moedigen corruptie en intimidatie aan. Dat is onrecht waar ik me niet bij neerleg.
Wij willen deze rekening niet betalen
De Belgische economie is verslaafd aan fossiel. Meer dan twee derde van onze energie komt uit ingevoerde olie en aardgas. Die verslaving verwoest massaal levens en ecosystemen. En ultiem onze ganse wereld.
Dus een groene transitie: uiteraard, en graag dringend. Maar ook daar wringt een schoentje: een elektrische wagen bijvoorbeeld slurpt gemiddeld zes keer meer mineralen dan een klassieke auto – denk aan kobalt uit Congo of lithium uit Bolivia. Landen waar mijnbouw vaak gepaard gaat met vervuiling, landroof en slechte werkomstandigheden.
De échte kost van energie gaat dus veel verder dan de prijs aan de pomp of op onze factuur. Een rekening, die wij als burgers, niet willen betalen.
- Uitbuiting: mijnbouwbedrijven verdienen miljarden, terwijl gemeenschappen hun land, water en gezondheid verliezen
- Vervuiling: minstens 23 miljoen mensen wereldwijd leven in gebieden die vergiftigd zijn door mijnbouwafval
- Dodelijke arbeid: mijnbouw stelt amper 1% van de arbeidsbevolking te werk, maar veroorzaakt 8% van alle dodelijke arbeidsongevallen
- Natuurvernietiging: fossiel en mijnbouw bedreigen bossen wereldwijd, waaronder het Amazonewoud
Nochtans biedt de energietransitie een kans om deze ongelijkheid door te breken. Maar zonder ingrijpen dreigt ze de oude patronen van uitbuiting te herhalen, gewoon in een nieuw jasje.
Onze partners in verzet
Strijden voor een fossielvrije wereld doen we niet alleen. Van Congo tot Latijns-Amerika en Azië: overal ter wereld staan gemeenschappen op voor rechtvaardige energie.
11.11.11 strijdt voor een eerlijke energietransitie
11.11.11 strijdt voor een fossielvrije wereld op hernieuwbare energie, maar dan wel zonder uitbuiting graag. Het is hoog tijd dat België en de EU kiezen voor een energie- en grondstoffenbeleid dat mens en planeet beschermt, niet de winstmarges van een paar multinationals.
Van 10 tot 21 november kwamen wereldleiders, maatschappelijke organisaties, wetenschappers en inheemse vertegenwoordigers samen in Belém, Brazilië voor de internationale klimaattop COP30. Daar werd beslist hoe we de klimaatcrisis aanpakken. Ook 11.11.11 was aanwezig zijn om druk uit te oefenen voor een beleid dat écht rechtvaardig is, voor iedereen.
De klimaattop van dit jaar leverde een tastbare stap vooruit op richting een wereldwijde transitie, maar liet belangrijke kansen liggen op het vlak van financiering en en het stoppen van fossiele brandstoffen. Tien jaar na het belangrijke klimaatakkoord van Parijs, had er een pakket moeten liggen dat het verschil maakt voor de gemeenschappen die de zwaarste klappen opvangen van de klimaatcrisis. Die belofte wordt helaas niet waargemaakt.
Fossiele en mijnbouwbedrijven zetten winst boven mensen en natuur. Te vaak veroorzaken ze vervuiling, landroof en intimidatie van gemeenschappen, terwijl de gevolgen door anderen worden gedragen.
Europese wetgeving zoals de CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) moest eindelijk paal en perk stellen aan wanpraktijken: bedrijven verplichten om hun volledige waardeketen schoon te houden, mensenrechten te respecteren en milieuvervuiling te voorkomen. Maar wat zien we? De richtlijn wordt nu afgebouwd en afgezwakt, waardoor vervuilende bedrijven dreigen te ontsnappen aan hun verantwoordelijkheid. België en de EU moeten zich keihard inzetten voor een strikte, afdwingbare toepassing van de wet met échte sancties.
Een rechtvaardige transitie kan alleen als de rechten van werknemers en gemeenschappen wereldwijd voorop staan. Dat betekent:
- Veilige en gezonde werkomstandigheden
- Vrijheid van vereniging en collectieve onderhandeling
- Geen kinderarbeid, dwangarbeid of moderne slavernij
- Échte inspraak van inheemse gemeenschappen en lokale gemeenschappen
De EU verbruikt energie en grondstoffen alsof de planeet oneindig is. De energietransitie mag geen alibi zijn voor onbeperkte grondstoffenontginning. Vooral rijke landen moeten het voortouw nemen in energiebesparing, efficiënter gebruik en minder grondstoffengebruik.
Concreet: kleinere elektrische wagens, beter openbaar vervoer, slimme ruimtelijke planning en circulaire producten die ontworpen zijn voor reparatie en hergebruik. Zo verminderen we de afhankelijkheid van nieuwe mijnbouw, beperken we de ecologische impact en doorbreken we het patroon van uitbuiting.
Grondstofrijke landen beschikken over enorme rijkdommen, maar de opbrengsten uit mijnbouw vloeien vaak naar buitenlandse bedrijven. Lokale gemeenschappen blijven achter met vervuiling en landverlies.
België en de EU moeten mee zorgen voor internationale regels die landen meer zeggenschap geven over hun eigen grondstoffen. Concreet betekent dit: eerlijke belastingregels en handelsregels die ervoor zorgen dat winsten in het land blijven en niet worden weggesluisd.
De macht van fossiele en mijnbouwbedrijven is buiten proportie. Beslissingen over mijnbouw en energie moeten inclusief en transparant zijn, met echte inspraak voor inheemse gemeenschappen, vrouwen, arbeiders en lokale bewoners.
Gemeenschappen moeten het recht hebben om “nee” te zeggen. Ze moeten beschermd worden tegen intimidatie en onderdrukking, zodat zij bedrijven kunnen aanspreken op hun impact op mens en planeet. België moet dat recht internationaal verdedigen.
Sluit je aan
Strijd mee voor rechtvaardige energie voor ieder1. Samen dwingen we politici en bedrijven om verantwoordelijkheid te nemen.
