Elle van 11.11.11-partner PMCJ: "De klimaatcrisis in de Filipijnen gaat over overleven."
05 Nov 2025
5 minuten
Wanneer de oceanen opwarmen, verdwijnen de vissen. Bij overstromingen verdwijnen huizen. In de Filipijnen is de klimaatcrisis geen toekomstverhaal. Het is dagelijkse realiteit. En het is dodelijk.
Elle Bartolome weet dat maar al te goed. Ze is twintiger en leidt nu al het beleidsteam, de communicatie en de campagnes van 11.11.11-partner Philippine Movement for Climate Justice (PMCJ). Het is een brede alliantie van activisten en kwetsbare gemeenschappen die samen de klimaatcrisis bestrijden. We spraken haar tijdens haar bezoek aan België.
Elle, hoe ben je in het activisme gerold?
“Het begon toen ik studeerde aan de Polytechnic University of the Philippines. Als studentenvertegenwoordiger hielp ik bij campagnes rond thema’s zoals taks op tabak om universele gezondheidszorg te financieren. Toen begon ik te begrijpen hoe beleid en activisme samenwerken. Hoe échte verandering gebeurt.”
“Later werkte ik bij de Freedom from Debt Coalition, ook een partner van 11.11.11. Daar zag ik hoe schulden, ongelijkheid en roofzuchtige economische modellen allemaal diep verweven zijn met de klimaatcrisis. Twee jaar geleden ging ik aan de slag bij PMCJ, waar ik me nu toeleg op campagnes, strategie en coördinatie.”
Wat betekent klimaatrechtvaardigheid voor jou?
“Klimaatrechtvaardigheid betekent verantwoordelijkheid. Niet alleen voor het milieu, maar ook voor de mensen die alles verloren, verdreven werden en geen toekomst meer hebben. Het gaat niet alleen over de uitstoot. Het gaat over macht. Het gaat over het bieden van oplossingen, het bieden van herstelbetalingen. Over aanvallen op de verdedigers van land en milieu in de Filipijnen. Want zonder mensenrechten, is er geen klimaatrechtvaardigheid.”
“Daarom nemen we deel aan internationale bijeenkomsten zoals de COP, de jaarlijkse klimaattop van de VN. We willen het Globale Noorden eraan herinneren: jullie ‘beloftes’ weerspiegelen niet onze realiteit. Als wij niet betrokken worden, zorgen jullie niet voor rechtvaardigheid, maar voeden jullie de ongelijkheid. We moeten mee aan tafel, want als alleen geld het woord voert, verliezen mensen altijd.”
Hoe ziet klimaatonrecht in de Filipijnen eruit?
“De klimaatcrisis is verwoestend en de armste gemeenschappen worden het hardst getroffen, vooral vissers en boeren. In Batangas bijvoorbeeld vernietigen gascentrales het zeeleven. Vissers die vroeger 20 bakken vis per dag vingen, zijn nu blij als ze er vijf hebben. Ze moeten verder varen, en brandstof is duur.”
“Sommigen vissen nu op aquariumvissen, zoals de clownvis, om te verkopen op markten en toch iets te verdienen. Het is schrijnend en onhoudbaar. Die gascentrales verrijzen bovendien vlak naast plekken met uitzonderlijk divers zeeleven, zoals de Verde Island Passage. Dat is het Amazonewoud van de oceanen.”
“Ook boeren hebben het zwaar, met mislukte oogsten en vervuild land door bijvoorbeeld tyfonen. Grote bedrijven pakken ook hun land af. De overheid steunt nauwelijks, en soms neemt ze zelf grond in voor grootschalige energieprojecten, met nauwelijks enige compensatie.”
Klimaatonrecht in mijn land gaat over overleven. Geen inkomen betekent geen eten. En geen eten betekent geen energie om zich te verzetten. Overleven wordt het enige doel.”
Wat doet PMCJ om dat klimaatonrecht aan te pakken?
“We staan dicht bij de gemeenschappen en proberen zo goed mogelijk te bevatten hoe zij dit onrecht ervaren, vaak bijvoorbeeld via verloren jobs en vervuilde grond. We ondersteunen hun verzet tegen fossiele ontginning, spannen rechtszaken aan, en bouwen nationaal aan een sterke beweging.”
“Hoewel ons vertrouwen in de nationale overheid afneemt, zien we de staat nog steeds als een strategische bondgenoot en blijven we druk zetten. Omdat het bestuur in de Filipijnen gedecentraliseerd is, richten we ons nu ook meer op lokale overheden. Daar liggen echte kansen om samen verandering op gang te brengen, van onderuit. Tegelijk blijven we aandringen op structurele verandering, maar dat vraagt tijd.”
Kan je een voorbeeld geven van wat jullie al hebben bereikt?
“Dankzij sterk verzet van de gemeenschappen en rechtszaken hebben we met succes 18 steenkoolprojecten in de Filipijnen tegengehouden. We hebben de eigen milieuwetten van het land gebruikt tegen bedrijven die deze overtraden, en dat heeft gewerkt. Via lobbywerk hebben we ook 8 geplande gascentrales kunnen dwarsbomen.”
“En nu gaan we een stap verder. Op dit moment werken we samen met 16 lokale overheden om nieuwe, schone energieprojecten op te starten, voor en door mensen.”
“We weten dat we dit niet alleen kunnen. Daarom bouwen we aan allianties, lokaal én internationaal. Als nationale wetten onze gemeenschappen niet beschermen, zoeken we andere wegen."
Zijn er uitdagingen die het werk van PMCJ bemoeilijken?
“De Filipijnen is een van de gevaarlijkste en dodelijkste landen ter wereld voor milieuactivisten. Moorden, intimidatie, spionage, … het gebeurt dagelijks. Sinds 2020 geldt een antiterreurwet die kritiek gelijkstelt aan terrorisme. Protesteren mag amper nog. Zelfs je mening uiten is gevaarlijk.”
“Daarbovenop komt een golf van desinformatie. De overheid portretteert middenveldorganisaties als de vijand. Dat creëert angst. En angst is hun controlemechanisme. En toch gaan we door. Want als wij zwijgen, winnen zij. Maar wanneer wij niet meer bang zijn, wankelt hun macht.”
Hoe zie jij de rol van jongeren in de klimaatbeweging?
“Jonge mensen spelen een cruciale rol. Wij dragen het verleden én de toekomst. Maar vooral: we dragen de strijd verder. Jongeren zijn een verbindende kracht, daarom moeten we hen overal bij betrekken.”
“Niet alleen als deelnemers, maar als leiders. Hun ideeën moeten mee het beleid en de campagnes vormgeven. Jongeren moeten niet enkel aanwezig zijn op conferenties of focusgroepen om ‘de stem van de jeugd’ te laten horen. Hun betrokkenheid moet echt zijn. Het gaat om co-creatie en beslissingsmacht.”
Wat wil je zeggen tegen jongeren in België?
“Leer uit het verleden: laat de fouten los, maar hou vast aan wat het verzet tot vandaag levend hield. En check je privilege. Sommigen onder ons kunnen vrij spreken. Anderen wordt het zwijgen opgelegd, worden vermoord, of hebben zelfs geen toegang tot onderwijs of onderdak.”
“Gebruik dus je stem. Spreek je uit. Niet alleen uit solidariteit, maar om het systeem mee te veranderen. Elke actie telt, hoe klein ook. Sta niet aan de zijlijn. Word deel van de oplossing. Sluit je aan bij de beweging. Vecht voor wie dat zelf niet kan. Herschrijf de regels.”
Hoe kunnen internationale partners zoals 11.11.11 jullie ondersteunen?
“11.11.11 doet belangrijk werk: bruggen bouwen, onze stemmen versterken, druk zetten op politici. Dat is krachtig. En we hebben daar meer van nodig, niet minder.”
“Wat we nodig hebben is een duurzame samenwerking. Niet alleen financiering, maar ook zichtbaarheid, zodat onze strijd ook in Europese politieke ruimtes doorklinkt. En solidariteit die niet over ons spreekt, maar mét ons.”
Steun Elle's klimaatstrijd met een gift
Samen met 11.11.11-partner PMCJ strijdt Elle in de Filipijnen voor een leefbare planeet voor iedereen. Steun haar werk met een gift.
