80.000 illegale ‘pushbacks’ aan Europese buitengrenzen: “ICE-geweld komt ook hier voor”
24 Feb 2026
3 minuten
Honderden mensen per dag. Mannen, vrouwen en kinderen. Geslagen, uitgekleed, beroofd en teruggeduwd over rivieren en zeeën. In 2025 vonden minstens 80.865 pushbacks plaats. Dat zijn gemiddeld 221 pushbacks per dag, waarbij mensen illegaal teruggeduwd worden zonder toegang tot asiel. En dat cijfer is vrijwel zeker een onderschatting. Wat overblijft is onzekerheid, geweld en het risico om opnieuw te moeten vluchten. Elke dag opnieuw.
Rapport van 11.11.11 (België), We Are Monitoring (Polen), Hungarian Helsinki Committee (Hongarije), Centre for Peace Studies (Kroatië), Sienos Grupė (Litouwen), Lebanese Center for Human Rights (Libanon) en I Want to Help Refugees (Letland).
Dalende registraties, blijvend geweld
Pushbacks zijn geen spijtige incidenten of fouten van grenswachters. Ze gebeuren systematisch en op grote schaal door verschillende Europese lidstaten. Minder mensen die formeel asiel aanvragen, wordt politiek vaak voorgesteld als een teken dat het beleid werkt. Maar wat niet wordt meegerekend, zijn de mensen die de kans niet krijgen om bescherming te vragen.
En die kans niet krijgen, dat is illegaal. Want pushbacks schenden het non-refoulementprincipe, een hoeksteen van het internationaal recht: niemand mag worden teruggestuurd zonder individueel onderzoek naar zijn of haar beschermingsnood. Toch worden mensen collectief tegengehouden en teruggeduwd, ook wanneer het om kinderen, zieken of andere kwetsbare personen gaat.
Wanneer de camera’s uitstaan, blijven doden onzichtbaar
In januari 2025 bevestigde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat illegale pushbacks in Griekenland geen incidenten zijn, maar een systematische praktijk. Het arrest had een duidelijk signaal moeten zijn. Maar meldingen van geweld bleven zich opstapelen.
Begin februari kwamen vijftien mensen om het leven nadat hun boot in aanvaring kwam met de Griekse kustwacht. Overlevenden getuigen over roekeloos gemanoeuvreer om te verhinderen dat de boot de kust bereikte. Net als bij eerdere dodelijke incidenten bleken veiligheidscamera’s precies op dat moment uitgeschakeld. Zonder beelden, geen transparantie. Zonder transparantie, geen verantwoordelijkheid.
Uitbesteed geweld aan de rand van Europa
Dat het aantal geregistreerde pushbacks licht daalt tegenover het jaar voordien, betekent niet dat het beleid menselijker wordt. Het wijst er vooral op dat Europa zijn grenscontrole steeds verder uitbesteedt.
De Europese Unie werkt nauwer samen met derde landen om mensen tegen te houden vóór ze Europees grondgebied bereiken. De samenwerking met Libië is daarvan een schrijnend voorbeeld. Mensen worden onderschept op zee en teruggebracht naar een land waar foltering, willekeurige detentie en andere ernstige mensenrechtenschendingen uitvoerig zijn gedocumenteerd.
In augustus werd het reddingsschip Ocean Viking, met 87 overlevenden aan boord, beschoten door de Libische kustwacht. Het vaartuig dat daarbij werd ingezet, was geleverd door Italië. Het geweld verdwijnt niet. Het verschuift.
Verontwaardiging over Amerika, stil over Europa
De voorbije maanden klonk in Europa scherpe kritiek op het harde optreden van de Amerikaanse immigratiedienst ICE. Die verontwaardiging is begrijpelijk. Maar waar blijft diezelfde morele scherpte wanneer geweld plaatsvindt aan Europese grenzen?
“De beelden zijn hallucinant en de verontwaardiging is terecht. Maar waar blijft diezelfde morele scherpte wanneer Europese grensautoriteiten mensen mishandelen, beroven en sterven?”
De afgelopen jaren versnelden Europese lidstaten hun ‘race to the bottom’: reddingscapaciteit op zee werd afgebouwd, hulpverleners worden gecriminaliseerd en mensen op de vlucht systematisch teruggeduwd naar onveilige situaties. Veel van dat geweld gebeurt buiten het zicht van camera’s en journalisten, in juridische grijze zones of ver voorbij de eigen grenzen.
ZET MEE DRUK OP POLITICI
Met jouw gift aan 11.11.11 versterken we onze strijd tegen illegale pushbacks en voor veilige, rechtvaardige migratieoplossingen. Samen zetten we druk op politici om mensenrechten aan de Europese grenzen te respecteren.
