Overleven aan de rand van Europa: getuigenissen van systematisch grensgeweld
04 Mar 2026
3 minuten
Elke dag proberen mensen op de vlucht de grens naar Europa over te steken. Ze zoeken veiligheid, bescherming en een kans op een toekomst zonder geweld. In plaats daarvan komen velen tegenover wat activisten en mensenrechtenverdedigers documenteren als pushbacks: gewelddadige terugdrijvingen bij de grens, vaak zonder toegankelijke asielprocedures en met schendingen van mensenrechten. No Name Kitchen heeft talloze getuigenissen van slachtoffers, deze tonen een patroon dat niet meer als toeval kan worden bestempeld. Dit gaat over echte mensen die geconfronteerd worden met geweld, vernedering en gevaar.
“Ze sloegen mij omdat ze dachten dat ik deed alsof ik bewusteloos was”
In augustus 2025 probeerde een jongeman met vijf anderen de grens bij Plitvice Jezera, Kroatië, over te steken. Toen ze werden ontdekt door politieagenten, ging het mis. De jongeman viel, zijn zicht werd wazig en hij verloor kort het bewustzijn. Tien minuten later werd hij verward wakker, niet omringd door hulpverleners, maar door politieagenten die hem in zijn rug schopten omdat ze dachten dat hij deed alsof hij bewusteloos was.
Zijn oog bloedde hevig, toch kreeg hij geen medische hulp. De politie pakte zijn telefoon en geld af, sloeg de telefoon kapot en weigerde hem naar het ziekenhuis te brengen. Voor hem werd de grens oversteken niet alleen een poging tot een nieuw begin, maar ook een confrontatie met brute macht.
“Ze gooiden ons om 3 uur ’s nachts in de rivier”
In november 2025 trof de grenspolitie een groep van 40 mensen uit Egypte aan, onder wie 12 minderjarigen, in een verlaten huis dicht bij de Kroatisch-Bosnische grens. Wat daarna volgde, tart elke norm van menselijkheid.
Rond drie uur ‘s nachts werden ze met geweerkolven en knuppels geslagen, vervolgens moesten ze hun kleren en schoenen uittrekken. Hierna werden ze in groepjes van zes in een brede rivier gegooid, midden in de ijskoude nacht, terug richting Bosnië-Herzegovina. Sommigen onder hun niet ouder dan 10 jaar. De tocht terug naar het vluchtelingenkamp Lipa was zwaar: kilometers lopen zonder enige bescherming tegen de kou of verzorging van de wondes.
“Ik zag mijn broer voor mijn ogen verdrinken”
Sommige pushbacks eindigen niet alleen in vernedering, maar in tragedie. Eind 2025 probeerde een groep van tien mensen de grens tussen Kroatië en Slovenië over te steken via een rivier. Ook al konden de meesten niet zwemmen en was het water ijskoud.
De 27-jarige broer van de respondent werd meegesleurd door de sterke stroming, voor de ogen van zijn familie verdween hij onder water. Niemand kon hem redden. Eenmaal op de oever werden de overlevenden opgewacht door Kroatische politieagenten die hen sloegen en zonder hulp of woorden van medeleven terugstuurden naar Bosnië-Herzegovina.
Verwijten, vernedering en het ontzeggen van asieloproepen
Op 10 december 2025, terwijl de Internationale Dag van de Mensenrechten werd herdacht, probeerde een 53-jarige vrouw uit Azerbeidzjan samen met een Syrische familie de grens over te steken. Ze was op de vlucht voor huiselijk geweld en vroeg asiel aan bij de grens.
Bescherming is niet wat ze kreeg. Ze werd beledigd en uitgescholden door vrouwelijke politieagenten die weigerden haar verhaal te horen. Toen ze haar telefoon pakte om documenten te tonen, sloegen ze het toestel stuk. “Wat doe je hier nog? Ben je godverdomme stom?”, kreeg ze meermaals te horen. Uiteindelijk werd ze weggestuurd,
Geen toeval, wel beleid
Naast de expliciete getuigenissen laten andere cases zien dat straffen, slaan, spullen wegnemen en het dwingen tot gevaarlijke situaties (zoals rivierkruisingen) geen incidenten zijn, maar voorkomen in meerdere pushbacks en terugwijzingen. Dat bevestigen de vele getuigenissen van mensen die keer op keer zo’n behandeling meemaken en vervolgens via bosrijke, ruwe en gevaarlijke routes teruggedreven worden.
Wat deze verhalen gemeenschappelijk hebben, is niet alleen het verlies van fysieke veiligheid, maar ook het ontzeggen van toegang tot procedures die mensen recht geven op bescherming en begeleiding, een kernrecht volgens het internationaal mensenrechtenkader.
