Miljonair Bruno Fierens: “Het huidige belastingsysteem werkt disproportioneel in mijn voordeel.”

Meer dan 70% van de Belgen is voor een vermogensbelasting. Maar zelden hoor je een miljonair hetzelfde bepleiten. Miljonair Bruno Fierens doet dat wel. Als telg uit de familie achter de holding Ackermans & van Haaren kent hij de wereld van kapitaal van dichtbij. Net daarom stelt hij er fundamentele vragen bij.  

Als eerste Belgische lid van Millionaires for Humanity pleit hij voor een eerlijker belastingsysteem. “We moeten stoppen met alleen naar arbeid en inkomen te kijken en eindelijk ook vermogen meenemen.” 

Je sloot je aan bij Millionaires for Humanity. Waarom vond je dat belangrijk?

“Omdat ik niet akkoord ga met het dominante discours van degenen die voor vermogende mensen spreken. In media en beleid hoor je vaak dezelfde argumenten: dat vermogende mensen risico’s nemen, dat ze beloond moeten worden, dat hun investeringen in de economie en maatschappij uiteindelijk iedereen ten goede komen.

Maar vanuit mijn positie zie ik dingen die veel mensen niet zien. Bijvoorbeeld: het idee dat superrijken enorme risico’s nemen, dat klopt gewoon niet meer vanaf een bepaald niveau van rijkdom. Als je genoeg hebt, kun je spreiden en op verschillende paarden tegelijk wedden. Dan is ‘risico’ een heel relatief begrip.

Toch wordt dat argument gebruikt om beleid te verantwoorden.”

Wat zie jij dan concreet gebeuren met dat vermogen?

“Er zijn grofweg drie dingen die je met rijkdom kan doen: uitgeven - ook door filantropie bijvoorbeeld, waar ik trouwens niet cynisch over ben -, investeren in de Belgische economie zoals in start-ups of door zelf ondernemer te worden, of het veilig laten groeien via beleggingen.

Het probleem is dat we collectief denken dat het meeste geld naar die tweede categorie gaat: investeringen die jobs creëren. Maar in werkelijkheid gaat het grootste deel naar de derde: ‘veilige’ beleggingen zoals vastgoed en aandelen.

En dat drijft prijzen op. Denk aan de wooncrisis. Dat systeem creëert dus meer ongelijkheid in plaats van welvaart voor iedereen. En ons beleid is te veel gebaseerd op die foute veronderstelling.”

Zie je ongelijkheid als een bedreiging voor de democratie? 

“Absoluut. Te grote ongelijkheid brengt samenlevingen altijd naar plekken waar we niet willen zijn.

Als je een belastingsysteem hebt dat ervoor zorgt dat de meest vermogende mensen proportioneel minder belastingen betalen, ga je die ongelijkheid aanzwengelen. Dat is vragen om problemen. Dan gaan we naar Braziliaanse toestanden: mensen die leven in een gated community of in favelas, en niets ertussen.  

Dat is gevaarlijk voor eender welke maatschappij, niet alleen voor een democratie. Niemand is gebaat bij een ongelijkheid die zo groot is.  

In België zijn we daar misschien nog niet, maar dan is het de plicht van politici om ervoor te zorgen dat de ongelijkheid niet erger wordt. En dat zijn ze niet aan het doen momenteel, de situatie wordt alleen maar erger.”  

Je pleit niet per se voor meer belastingen, maar voor een beter evenwicht. Wat bedoel je daarmee?

“Het gaat niet over ‘meer’ belastingen, maar over ‘eerlijkere’ belastingen. Vandaag wordt arbeid zwaar belast en vermogen relatief licht. Dat is voor mij oneerlijk en geen goed beleid.

Dat zie je soms heel concreet. Een paar jaar geleden heb ik mijn auto weggedaan in Brussel. Daar krijg je een premie voor. Ik kwam in aanmerking voor de maximale premie. Dat was voor mij een soort wake-up call: een groot deel van de financiële realiteit wordt gewoon niet gezien door het systeem.  

En dat zie je ook aan de andere kant. Als je een sociale woning wil, moet je bewijzen dat je arm genoeg bent. Maar je moet bijna nooit bewijzen dat je rijk bent. Vermogen blijft vaak buiten beeld.

We kijken dus heel nauwkeurig naar inkomen uit arbeid, terwijl superrijkdom daar veel minder aan gekoppeld is. En dat is precies waar het fout loopt.”

Hoe zou dat er dan moeten uitzien, die eerlijkere belastingen?

“Je zou bijvoorbeeld kunnen denken aan systemen waar alle inkomsten gelijk belast worden. Maar ik krijg vaak die vraag en ik let er op om ze niet te veel te beantwoorden.  

Enerzijds omdat dat niet mijn taak is, wel die van verkozen politici. Anderzijds omdat ik vooral wil dat hierover eerst meer, en op een meer open en eerlijkere manier, gedebatteerd wordt.

We zitten nu nog te veel in ontkenning.”

Ontkenning?

“Ja, op alle niveaus. Mensen onderschatten hoe veel vermogende mensen er in België zijn, hoe groot de vermogensongelijkheid hier is. Rijke mensen praten er niet graag over of willen het niet zien. En politici komen zelf niet uit die wereld en bouwen hun verhaal nog altijd rond ‘werk moet lonen’, terwijl een groot deel van rijkdom weinig met werk te maken heeft.

Dat maakt het debat bijna onmogelijk.”

Hoe moeten we dan wél over dit debat spreken?

“Ik ben bijvoorbeeld geen fan van slogans als ‘tax the rich’. Dat wordt snel persoonlijk en maakt mensen defensief.

Het gaat niet over mensen, maar over systemen. Daarom spreek ik liever over ‘tax wealth, not work’. Belast vermogen meer, en arbeid minder.

Want ongelijkheid is een structureel probleem dat we ook structureel moeten aanpakken.”