Analyse: Trump’s “Board of Peace” en fase 2 van het “staakt-het-vuren” in Gaza

Terwijl Donald Trump de internationale rechtsorde verder ontmantelt, raast in Gaza de Israëlische bezetting en genocide door. Van het beloofde staakt-het-vuren is, ondanks de vrijlating van alle Israëlische gijzelaars en de formele overgang naar een tweede fase, nauwelijks sprake. In deze analyse zet 11.11.11 een aantal zaken op een rijtje.  

1. WAT IS DE NIEUWE “BOARD OF PEACE”?    

Op 22 januari 2026 ondertekenden de Amerikaanse President Trump en vertegenwoordigers van een beperkt aantal landen in de Zwitserse stad Davos het oprichtingscharter van een nieuwe “Board of Peace.” Dit Charter creëert een nieuwe internationale organisatie, die opereert onder de alleenheerschappij van een voor het leven benoemde “Chairman”.  

Die voorzitter, Trump zelf, heeft de exclusieve macht. Hij bepaalt welke staten lid mogen worden of uit de organisatie worden gezet, en wie hij uitnodigt voor de “Executive Board”. Permanent lidmaatschap is daarbij te koop voor één miljard dollar. Ook heeft Trump een vetorecht over alle beslissingen. Artikel 7 van het Charter stelt uitdrukkelijk dat de voorzitter “de finale autoriteit is betreffende de betekenis, interpretatie en toepassing van het charter”, terwijl hij onder artikel 8 ook een vetorecht krijgt over aanpassingen aan het charter.  

2. HOE VERHOUDT DIE “BOARD OF PEACE” ZICH TOT GAZA?    

De internationale Board of Peace krijgt als “transitiebestuur” verregaande bevoegdheden over de toekomst van Gaza. Ze kan nieuwe wetgeving aannemen of oude wetten herroepen, en mag “alle macht en autoriteit uitoefenen die ze nodig acht.” De voorzitter van de Raad, Donald Trump, kan zo in de praktijk als zonnekoning over Gaza heersen.  

De “Vredesraad”, waarin ook een door het Internationaal Strafhof gezochte oorlogsmisdadiger als Benjamin Netanyahu zetelt, bevindt zich aan de top van een ingewikkelde machtsstructuur. Ze overziet het werk van een “Executive Board” (EB), waarin voornamelijk Amerikaanse officials zetelen: buitenlandminister Rubio, stafchef van het Witte Huis Wiles en gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner. Daarnaast maken ook pro-Israëlische zakenmannen en de omstreden voormalige Britse premier Tony Blair deel uit van deze raad.  

De Executive Board wordt bijgestaan door twee “senior advisers”: Aryeh Lightstone en Joshua Gruenbaum. Lightstone is een openlijke verdediger van het Israëlische nederzettingenproject en was betrokken bij de desastreuze “Gaza Humanitarian Foundation”. Gruenbaum speelde dan weer een belangrijke rol in de ontwikkeling van Trump’s zogenaamde “Rivièraplan.” Lightstone staat bovendien erg dicht bij de Israëlische Premier Netanyahu, die hem in 2021 zelfs vroeg om zijn verkiezingscampagne te leiden.  

Deze groep houdt op haar beurt toezicht op een “Gaza Executive Board”, die naast een aantal leden van de “Executive Board”, ook bevolkt wordt door de Bulgaarse diplomaat Nicolay Mladenov en hooggeplaatste Turkse en Emiratische diplomaten. Mladenov gaat voortaan door het leven als “Hoge Vertegenwoordiger voor Gaza” en staat aan het hoofd van het “Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger”, dat het werk van een “Nationaal Comité voor het Bestuur van Gaza” (NCAG) moet overzien.  

Dat NCAG is een comité van vijftien Palestijnse technocraten dat verantwoordelijk is voor het dagelijkse bestuur van Gaza. Maar volgens de instructies van de Executive Board moet het een strikt “apolitieke” rol spelen en beschikt het tot nader order niet over een eigen ambtenarenapparaat. Israël weigert voorlopig ook om de leden van de NCAG toegang te geven tot Gaza. Er is daarnaast ook sprake van een “Internationale Stabilisatiemacht” (ISF), geleid door de Amerikaanse commandant Jasper Jeffers.  

Kortom: het geheel vormt een onwerkbare en koloniale lasagnestructuur, die door zijn eenzijdige en pro-Israëlische invulling vooral als cover lijkt te dienen voor een verdere Israëlische etnische zuivering en permanente bezetting van Gaza.  

3. IS DE EERSTE FASE VAN HET “VREDESPLAN” VAN TRUMP NU VOLTOOID?    

Neen. De eerste fase voorzag onder meer in een staakt-het-vuren, de vrijlating van alle gijzelaars, volledige humanitaire hulp en een eerste Israëlische terugtrekking tot de zogenaamde “gele lijn.” Die lijn snijdt Gaza doormidden, wat ervoor zorgt dat het Israëlische leger directe controle blijft uitoefenen over ongeveer 60 percent van Gaza. 

Palestijnse, Israëlische en internationale mensenrechtenorganisaties waarschuwen dan ook terecht dat de Israëlische genocide doorgaat, ook na het zogezegde “staakt-het-vuren” en de vrijlating van alle Israëlische gijzelaars.  Het klopt natuurlijk dat de intensiteit van de genocide de afgelopen 3,5 maanden afnam, maar iedereen die 500 Palestijnse doden een “diplomatiek succes” noemt, zou één vraag moeten beantwoorden: zou iemand spreken van een “staakt-het-vuren” als Hamas de afgelopen drie maanden 500 Israëli’s vermoordde?  

Het “staakt-het-vuren” in Gaza deed bovendien niets om de etnische zuivering, het kolonistengeweld en het Israëlische apartheidsregime in de Westelijke Jordaanoever een strobreed in de weg te leggen. Integendeel: op 11 december 2025 kondigde Israël de bouw van 19 nieuwe nederzettingen aan, en in januari 2026 versnelde het de plannen voor de bouw van de “doomsday settlement” E1.  

De Israëlische regering stelt open en bloot dat die nieuwe nederzettingen er komen om de vorming van een Palestijnse staat onmogelijk te maken. Dat heeft een rechtstreekse impact op “fase 2” van het Trump-plan voor Gaza, aangezien de creatie van een Palestijnse staat (in de hele Westelijke Jordaanoever en Gaza) één van de centrale voorwaarden is van Hamas om over ontwapening te spreken.  

4. HOE ZOU “FASE 2” VAN HET TRUMP-PLAN ER UITZIEN?    

De tweede fase van het Trump-plan voorziet in een aantal stappen. Sommige van die stappen zijn al in uitvoering, maar anderen lijken nog mijlenver verwijderd.  

De vorming van een technocratische Palestijnse regering, vrij van Hamas, werd al aangekondigd (zie ook hoger). De NCAG bestaat uit vijftien leden en staat onder leiding van een voormalige ambtenaar van de Palestijnse Autoriteit (PA), Ali Shaath. Hamas verklaarde op 20 januari 2026 bereid te zijn de macht in Gaza over te dragen aan de NCAG, maar Israël geeft die laatste voorlopig geen toegang tot Gaza. 

Het blijft onduidelijk of het comité enige bevoegdheid zal hebben in het door Israël gecontroleerde deel van Gaza (ten oosten van de “gele lijn”), waar door Israël bewapende Palestijnse milities al aankondigden de NCAG actief te zullen tegenwerken. En zelfs als het NCAG een aanwezigheid op het terrein kan uitbouwen, lijkt het “best case” scenario de vorming van een soort parallelle Palestijnse Autoriteit, die net als in de Westelijke Jordaanoever de facto als onderaannemer van de Israëlische bezetter mag werken.  

De volledige ontwapening van Hamas blijft een verre wensdroom. Trump zei midden januari 2026 in Davos dat Hamas binnen drie weken moet ontwapenen, of anders “weggeblazen” zal worden. Probleem is dat het Trump-plan geen begin van antwoord biedt op de centrale knoop die ontward moet worden. Hamas gaf eerder al aan bereid te zijn tot ontwapening, als daar een einde aan de Israëlische bezetting van Gaza én de Westelijke Jordaanoever, een volledige militaire terugtrekking en de vorming van een Palestijnse staat tegenover staan.  

Het Trump-plan voorziet echter in een permanente Israëlische bezetting van minstens 1/5 van Gaza. Bovendien verkondigde de Israëlische Premier Netanyahu op 28 januari 2026 (opnieuw) dat er nooit een Palestijnse staat zal komen. Israël bouwt ondertussen aan een recordtempo nieuwe nederzettingen in de Westelijke Jordaanoever, om zo een levensvatbare Palestijnse staat onmogelijk te maken.  

Ook de ontplooiing van een internationale troepenmacht laat op zich wachten. De Amerikaanse generaal Jeffers staat voorlopig aan het hoofd van een éénmansleger, aangezien vooralsnog geen enkel land bereid is om troepen te leveren (ook de Verenigde Staten niet). Die terughoudendheid heeft te maken met het brede mandaat van de “International Stabilization Force”, die volgens VN-Veiligheidsraadresolutie 2803 Hamas actief moet ontwapenen. Weinig landen staan te springen voor een gevechtsopdracht waar zelfs het Israëlische leger de afgelopen twee jaar niet in slaagde. De Israëlische Premier Netanyahu weigert ondertussen om troepen toe te laten van de weinige landen (Turkije en Qatar) die wél soldaten willen sturen naar Gaza.  

Op het einde van “fase 2” zou het Israëlische leger zich ook moeten terugtrekken tot een “perimeter” van ongeveer één kilometer rondom de grens tussen Gaza en Israël. De Israëlische defensietop stelt echter dat Israël zich niet zal terugtrekken van de westelijker gelegen “gele lijn”, waar het volop militaire infrastructuur uitbouwt.  

Op 22 januari 2026 stelde de Amerikaanse gezant Jared Kushner een plan voor de heropbouw van Gaza voor, dat tot stand kwam zonder enige Palestijnse inspraak. Experts waarschuwen dat het plan totaal onrealistisch is en vooral gericht is op de belangen van buitenlandse vastgoedactoren. De Israëlische Premier Netanyahu stelt daarnaast dat er van heropbouw geen sprake kan zijn zolang Hamas niet volledig ontwapend is.  

Op kortere termijn is er sprake van de bouw van “humanitaire zones”. Die zouden enkel toegankelijk zijn voor Palestijnen die hun biometrische data afgeven en deelnemen aan zogenaamde heropvoedingsprogramma’s. De voormalige VN-noodhulpcoördinator heeft het in dit verband over een  “nieuwe fase in de weaponization van hulp”, terwijl Palestijnse experten zelfs de term “concentratiekampen” in de mond nemen. 

5. HOE MOET HET DAN WEL VERDER?      

Het plan zaait bovendien de kiemen van nieuw geweld. Het voorziet in een permanente Israëlische bezetting van (delen van) Gaza, wat onvermijdelijk tot een nieuwe geweldsescalatie leidt. Niet alleen biedt het geen enkel uitzicht op verantwoording voor schendingen van het internationaal recht, het maakt de terugkeer van de Palestijnse Autoriteit naar Gaza afhankelijk van het stopzetten van internationale rechtszaken bij het Internationaal Strafhof en Internationaal Gerechtshof.  

De vrijgeleide voor genocide die het Trump-plan biedt is niet alleen moreel problematisch, maar ook uitermate contraproductief. Israël laten wegkomen met een genocide is het beste recept voor een nieuwe golf van geweld in de toekomst, met opnieuw tal van Palestijnse en Israëlische burgerslachtoffers tot gevolg.

België moet daarom - naast een volledige uitvoering van de maatregelen die de federale regering in september 2025 heeft afgesproken- werk maken van aanvullende sancties. Daarbij gaat het onder meer om een verbod op investeringen in de Israëlische bezettingseconomie en de oprichting van een nationaal sanctiemechanisme. 

De Vlaamse regering moet het tijdelijke wapenembargo, dat op 15 mei 2026 afloopt, permanent maken. Minister van Buitenlandse Zaken Prévot moet ook de druk opvoeren op de Europese Commissie om het EU-Blokkeringsstatuut in te schakelen tegen de Amerikaanse sancties gericht tegen het Internationaal Strafhof.  

De federale regering moet daarnaast alle nodige druk uitoefenen zodat Israël het verbod op internationale hulporganisaties intrekt, en er nauw op toezien dat de belangen van de Palestijnse bevolking centraal staan bij elk heropbouwplan.  

Meer dan honderd jaar aan etnische zuivering en internationale misdaden biedt één centrale les: de enige betekenisvolle weg vooruit is het doorbreken van de cyclus van Israëlische straffeloosheid. Alleen wanneer Israël beseft dat het een ernstige prijs moet betalen voor blijvende bezetting en schendingen van het internationaal recht, is er enig perspectief op duurzame vrede en stabiliteit.