Wanneer besparingen een epidemie voeden: de strijd tegen ebola in Oost-Congo
08 Jun 2026
3 minuten
Oorlog, massale ontheemding en wegvallende internationale steun. In Oost-Congo versterken die crisissen elkaar op een gevaarlijke manier. Terwijl een nieuwe ebola-uitbraak om zich heen grijpt, verdwijnen wereldwijd miljarden euro's aan middelen voor gezondheidszorg en humanitaire hulp. Net nu de nood het hoogst is, moeten hulporganisaties met minder middelen meer levens proberen te redden.
Toch blijven lokale organisaties en internationale partners in actie komen. We spraken met onder meer David Montaño Inturas, algemeen coördinator van 11.11.11-partner Dokters van de Wereld. “De inspanningen die we moeten leveren om mensen zorg te verlenen zijn enorm.”
Dodelijke variant
Sinds de uitbraak van de ebola-epidemie midden mei zijn in Oost-Congo al honderden besmettingen vastgesteld. De epidemie wordt veroorzaakt door de zeldzame Bundibugyo-variant van het virus, waarvoor momenteel nog geen goedgekeurd vaccin of specifieke behandeling bestaat. Symptomen zijn hoofd- en spierpijn, diarree en interne bloedingen over het gehele lichaam. Zonder behandeling is het ook dodelijk.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) verwacht dat het nog maanden zal duren vooraleer een goedgekeurd vaccin beschikbaar is. Tot die tijd ligt de focus op het indammen van de verspreiding.
Onze aanpak steunt op drie pijlers. We isoleren besmette personen, sporen contacten op en zorgen voor veilige begrafenissen. Dat zijn vandaag de meest effectieve manieren om verdere verspreiding tegen te gaan.
Gezondheidscrisis zonder middelen
Dat de situatie in korte tijd zo ernstig kon worden, is onlosmakelijk verbonden met het wegvallen van internationale steun. Sinds de ontmanteling van USAID, het Amerikaanse programma voor ontwikkelingssamenwerking, verdwenen sinds begin 2025 miljarden euro’s aan financiering voor humanitaire hulp. Ook verschillende Europese landen besparen, en België doet mee.
“Die besparingen zijn voelbaar tot in de gezondheidscentra van Oost-Congo. “We worden gedwongen moeilijke keuzes te maken”, zegt David Inturias. “Tekorten aan materiaal, testkits en beschermingsmiddelen maken het veel moeilijker om de uitbraak onder controle te krijgen.”
James Wilodja van Kujitegemea Actions, een organisatie die zich inzet voor sensibilisering en preventie, vult aan: “Door die tekorten lopen ook hulpverleners zelf een verhoogd besmettingsrisico.”
Ook bij de medewerkers van Dokters van de Wereld is de angst voelbaar. “Deze variant van ebola heeft een sterftecijfer van ongeveer één op twee”, zegt David Inturias. “Onze teams zijn hier zich goed van bewust. In combinatie met het gebrek aan beschermingsmateriaal zorgt dat voor grote bezorgdheid.”
Die zorgen zijn niet ongegrond: in nauwelijks drie weken tijd kwamen al minstens 82 mensen om het leven in Oost-Congo, acht daarvan waren hulpverlener.
Oorlog en geweld als motor
Ondertussen woedt het geweld in Oost-Congo voort. De oorlog dwong al zo’n 1,3 miljoen mensen op de vlucht. Ze trekken van dorp naar stad en belanden vaak in kampen waar ze dicht op elkaar leven, zonder voldoende toegang tot drinkbaar water of sanitaire voorziengen. “De ideale broeihaard voor allerlei virussen”, beaamt Wilodja.
Ook bij FEPSI, een Congolese partner van burgerinitiatief Mama Kivu, ziet coördinator Dany Kasiviwavingi dit als een grote uitdaging. “We kunnen mensen niet verbieden te vluchten voor geweld. Daardoor weten we vaak niet wie al getest werd of medische hulp kreeg. Hoe mobieler de bevolking, hoe makkelijker de verspreiding.”
Besparingen kosten mensenlevens
De ebola-uitbraak in Oost-Congo is meer dan een gezondheidscrisis. Het toont waar 11.11.11 al langer voor waarschuwt: wanneer overheden besparen op internationale solidariteit, blijven de gevolgen niet beperkt tot cijfers in een begroting. Minder middelen betekent minder gezondheidszorg, minder bescherming tegen epidemieën en uiteindelijk meer mensenlevens die verloren gaan.
Vandaag zien gezondheidswerkers in Oost-Congo die gevolgen met eigen ogen. Terwijl zij alles op alles zetten om een dodelijke uitbraak in te dammen, moeten ze dat doen met minder middelen, minder bescherming en minder internationale steun.
Daarom blijft 11.11.11 beleidsmakers onder druk zetten om hun verantwoordelijkheid op te nemen. En blijven wij samen met lokale organisaties en partnerorganisaties zoals Dokters van de Wereld aan de zijde staan van mensen die getroffen worden door conflict, ziekte en onrecht. Samen, en gesterkt door jouw steun, staan we in de frontlinie wanneer het er écht op aankomt.
Steun ons werk in Oost-Congo met een gift
Geef vandaag een gift en help onze partners wereldwijd het verschil maken wanneer de nood het hoogst is.