“Mensen afslachten is geen controle.” Comedian Dena Vahdani over de protesten in Iran
19 Jan 2026
6 minuten
De protesten in Iran volgen elkaar steeds sneller op. Wat begon als woede over economische wanhoop en repressie, groeit opnieuw uit tot massaal verzet tegen een regime dat steeds harder terugslaat. Betrouwbare informatie raakt moeilijk buiten, het internet ligt vaak plat en de dodentol blijft stijgen. Vanop afstand volgt stand-upcomedian Dena Vahdani, Brusselaar met Iraanse roots, de gebeurtenissen met een mengeling van angst, woede en vastberaden hoop. We spraken met haar over hoe zij naar Iran kijkt, en wat solidariteit van hieruit kan betekenen.
Voor mensen die je nog niet kennen: wie ben jij vandaag, en waar ben je mee bezig?
“Ik ben een Brusselse stand-up comedian met Iraanse roots. Ik treed vooral op in Brussel, maar ook veel in Frankrijk en Zwitserland, meestal in het Frans. Dat is geen toeval: je kan niet alles tegelijk doen, en op dit moment kies ik er bewust voor om daar mijn tijd en energie in te steken.
Ik speel mijn eigen show, maar sta ook op comedy-avonden. Soms zeven keer per week, soms zelfs tien of vijftien keer. Het is intens, maar dit is mijn passie. Ik heb ooit een leven gehad achter een computer, en dat voelde gewoon helemaal niet juist. Dit wel. Hoe vermoeiend het soms ook is.”
Wat betekent Iran voor jou persoonlijk? Heb je er nog familie of vrienden?
“Mijn ouders zijn allebei Iraans. Alles binnen ons huis was Iraans: de taal, de cultuur, de verhalen, de gevoeligheden. Alles buiten ons huis was Belgisch: school, vrienden, de samenleving. Ik ben opgegroeid met twee werelden die naast elkaar bestonden. Als kind heb ik dat eigenlijk vrij vanzelfsprekend leren combineren.
Mijn dichte familie woont vandaag verspreid over België, Engeland, de VS en Canada. Ik heb nog familie in Iran, maar mijn band met het land gaat veel verder dan bloed. Er bestaat een zin die vaak gedeeld wordt op sociale media: ‘Heb je familie in Iran?’ – ‘Ja, 90 miljoen.’ Dat vat het goed samen. Elke Iraniër voelt als familie.
Misschien klinkt dat idealistisch, maar ik voel mij sowieso verbonden met mensen die lijden. Of dat nu in Iran is, in Gaza, Jemen, Soedan of Bangladesh. Zolang we niet allemaal vrij zijn, is niemand echt fundamenteel vrij.”
Elke Iraniër voelt als familie. Maar ik voel mij verbonden met mensen die lijden. Of dat nu in Iran is, in Gaza, Jemen, Soedan of Bangladesh.
Hoe is het om nu te kijken naar wat er in Iran gebeurt? Hoor je nog iets van mensen ter plaatse?
“Dat is misschien het moeilijkste: het niet-weten. Het internet ligt vaak plat, informatie geraakt nauwelijks buiten. Dat is ontzettend beangstigend. De eerlijkste reactie die ik vaak moet geven is: ik weet het niet. Geen nieuws is nieuws. En dat is eng.
Ik vermoed dat sommige mensen in mijn familie bewust niet op straat komen. Ze hebben kinderen. De prijs is te hoog. Je riskeert letterlijk je leven. Tegelijk weet je dat er overal mensen protesteren, dat er jongeren en ook ouderen op straat staan. Maar details, verhalen, context: die bereiken ons nauwelijks. Die stilte weegt zwaar.”
Hoe ziet het dagelijkse leven van een ‘gewone’ Iraniër er vandaag uit?
“Het leven is al heel lang extreem moeilijk. Niet alleen vandaag. Vrijheid ontbreekt op elk niveau: financieel, sociaal, als vrouw, in hoe je denkt, in hoe je je beweegt. Alles is belemmerd. Je leeft voortdurend binnen grenzen die je niet zelf gekozen hebt. Het is alsof je probeert te leven met je handen vastgebonden. Je bestaat wel, je gaat naar je werk, je zorgt voor je familie, maar alles gebeurt onder druk. Dat vreet aan mensen.”
Wie zijn vandaag de mensen die hun leven riskeren door te protesteren? Voelt deze protestgolf anders dan eerdere?
“Wat vandaag hoop geeft, is dat het niet meer over één groep gaat. Het gaat over iedereen. Dat is nieuw. Bij eerdere protesten bleven sommige groepen – bijvoorbeeld meer conservatieve mensen – aan de kant. Dat was ook zo na de dood van Mahsa Amini. Maar nu zie je ook hen op straat. Je ziet armere mensen, mensen uit kleinere steden, oudere mannen.
Natuurlijk spelen jongeren een enorme rol. Gen Z is overal de moedigste generatie. Maar dit is breder dan jongeren alleen. En dat maakt deze protestgolf zo krachtig en zo anders.”
Het regime zegt dat alles ‘onder controle’ is, maar tegelijk lijkt het wankel. Hoe kijken Iraniërs daar zelf naar?
“Wat er nu gebeurt, voelt als een nachtmerrie. Mensen spreken letterlijk over bloed op straat. Het is een bloedbad. En toch blijft het regime zeggen dat alles onder controle is. Maar mensen afslachten is geen controle. Dat is pure repressie.
Wat mij diep raakt, is dat Iraniërs ondanks alles blijven opstaan. Ondanks de angst, ondanks de doden. Ze zeggen: ‘We zijn niet bang.’ Dat is ongelooflijk moedig. Het verbaast me niet - ik ben zelf Iraans - maar het blijft indrukwekkend en tegelijk ondraaglijk om te zien.”
Er wordt gesproken over buitenlandse inmenging, over de VS, Israël, Reza Pahlavi. Hoe wordt daar in Iran naar gekeken?
“Er zijn verschillende stemmen. Sommige mensen zien in Reza Pahlavi een mogelijke leider. Anderen hopen op buitenlandse druk, zelfs van figuren als Trump. Wat wel duidelijk is: Iraniërs willen dat dit regime verdwijnt. Niet tijdelijk maar definitief. Het systeem is een dictatuur. Het is niet leefbaar. Het moet stoppen.”
“Blijf over Iran praten. Zorg dat het in het nieuws blijft, op sociale media, op televisie. Zichtbaarheid is essentieel. En vooral: blijf hopen.
Veel mensen in België willen hun solidariteit tonen. Wat helpt volgens jou écht?
“Blijf over Iran praten. Zorg dat het in het nieuws blijft, op sociale media, op televisie. Zichtbaarheid is essentieel. En vooral: blijf hopen. Ik vind het echt een van de foutste reflexen om hier te zeggen: ‘Het zal toch niet lukken.’ Hoe durf je dat te denken in hun plaats?
Elke protest, elke persoon die op straat komt, elke golf is een extra barst in het systeem. Zelfs als het regime vandaag niet valt, is het niet voorbij. Elke beweging telt. Uiteindelijk zal het regime verdwijnen. En het zal niet terugkomen.”
Als je alles samenneemt – het geweld, de angst, maar ook de massale protesten – wat voel jij vandaag vooral?
“Het is zwaar. Meer dan 12.000 mensen gedood in zo’n korte tijd… Ik heb daar geen woorden voor. Het luidop zeggen doet letterlijk pijn.
En toch is er hoop. Omdat elke opstand telt. Elke barst brengt ons dichter bij het einde van dit systeem. De vraag is niet of het regime valt, maar wanneer.”
Tot slot: jouw job is mensen doen lachen, ook in donkere tijden. Hoe verhoudt dat zich tot dit alles?
“Het is absurd. Ik sta op een podium terwijl mijn vaderland bloedt. Maar tegelijk is het ook mooi: er komen Iraniërs kijken die even anderhalf uur willen ademen. Even niet alleen maar angst, nieuws en rouw. In mijn shows spreek ik ook over Iran – het is nooit ver weg.
Misschien is dat menselijk. Of typisch Iraans. Zelfs in de moeilijkste tijden blijven lachen. Dat is ook een vorm van verzet.”