Een van de dodelijkste beslissingen van Trump: ‘miljoenen mensenlevens weggevaagd met een handtekening’
30 Oct 2025
5 minuten
Begin dit jaar besliste Donald Trump om USAID, het agentschap dat instaat voor Amerikaanse ontwikkelingssamenwerking, bijna volledig te ontmantelen. Met de schrapping van ruim 83 procent van de programma's kreeg internationale solidariteit een zware klap toegediend. Volgens experts gaat het om een van de dodelijkste beslissingen die de president ooit genomen zou hebben, met miljoenen mensen die zullen sterven door een gebrek aan humanitaire steun en bescherming.
“Mijn dochter is dood door bezuinigingen”, vertelt Valentine Tusifu in The New York Times. Valentine is een 36-jarige vluchtelinge uit de Democratische Republiek Congo en verblijft momenteel in Oeganda. Ze rouwt om haar 10-jarige dochter Jibia die overleed aan de gevolgen van malaria, een ziekte die met de juiste preventie en zorg goed behandelbaar is.
Maar door de besparingen werd Jibia en het lokale zorgsysteem in de steek gelaten. Haar moeder vertelt in The New York Times hoe elk onderdeel van de zorgketen faalde. Er was geen geld om kapotte muskietnetten te vervangen, geen essentiële medicijnen, geen chauffeur voor de ambulance en ook geen bloedtransfusie. Jibia stierf door het wegvallen van internationale middelen waarop het systeem jarenlang had gebouwd.
Valentine Tusifu: “Er sterven elke dag en elke nacht mensen.” Toch beweert Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat er geen kinderen onder zijn bewind sterven, maar het verhaal van Jibia is geen op zichzelf staand verhaal. De Amerikaanse arts Nichols, gespecialiseerd in infectieziekten, ontwikkelde de tool Impact Counter, die sinds de stopzetting van de Amerikaanse ontwikkelingshulp de stijging van sterfgevallen bijhoudt. De teller staat al op meer dan 180.000 volwassenen en bijna 382.000 kinderen die dit jaar overleden.
America first, menselijkheid laatst
De VS waren jarenlang een van de grootste donors van internationale organisaties. Sinds begin 2025 werden er plotsklaps vijfduizend USAID-contracten stopgezet op basis van Trumps ‘America First’-agenda. Dat betekent dat 83% van de USAID-programma's geschrapt zijn.
Minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, verdedigde de maatregel als volgt: “De contracten die nu zijn geannuleerd, besteedden tientallen miljarden dollars op manieren die de belangen van de Verenigde Staten niet dienden.” Wat die belangen precies zijn, blijft vaag. Maar duidelijk is dat humanitaire noden geen prioriteit meer zijn. En dat terwijl internationale ontwikkelingssamenwerking amper 1 procent van het totale federale budget vroeg.
Volgens een studie in The Lancet hielpen USAID-initiatieven om meer dan 91 miljoen doden te voorkomen. Verder verminderde de algemene sterfte met 15%, de HIV/AIDS gerelateerde sterfte met 65% en sterfte door malaria met 51%.
Die successen worden momenteel volledig omgedraaid tot rampen. Hetzelfde onderzoek van The Lancet, schat dat de bezuinigingen tegen 2030 kunnen leiden tot meer dan 14 miljoen doden, onder wie 4,5 miljoen kinderen jonger dan vijf. Volgens de onderzoekers zijn de gevolgen van de besparingen voor veel lage- en middeninkomenslanden vergelijkbaar met een wereldwijde pandemie of een grootschalig gewapend conflict. “In tegenstelling tot die gebeurtenissen zou deze crisis echter voortkomen uit een bewuste en vermijdbare beleidskeuze”, besluiten ze.
Wereldwijde gevolgen voor hongersnood en aids
“De hongersnood in Gaza heeft internationale aandacht gevestigd op de verschrikkingen van hongersnood, maar er is minder aandacht besteed aan een bredere kwestie”, zegt New York Times journalist Apoorva Mandavilli. “De ontmanteling van USAID heeft het probleem van ernstige honger en ondervoeding over de hele wereld verergerd.” Zoals Mandavilli terecht aankaart: het is geen tragisch toeval dat de wereldwijde hongersnood vergroot door de besparingen op USAID. Het is een beleidskeuze met dodelijke en mensonterende gevolgen.
USAID financierde tot voor kort de helft van de therapeutische voeding voor kinderen met zware ondervoeding. Door het stopzetten van de steun vallen nu miljoenen kinderen zonder levensreddende middelen. In Congo, waar USAID de grootste donor was, meldt Action Against Hunger al sterfgevallen door honger. “Er is zo weinig geld dat hulpverleners hun werk moeten verminderen of stoppen,” zegt landendirecteur Florian Monnerie. “Daardoor lopen duizenden mensen gevaar.”
Ook de strijd tegen aids wordt zwaar getroffen. Het programma PEPFAR, gelanceerd onder president George W. Bush, redde naar schatting 26 miljoen levens sinds 2003. Dat beleid wordt nu afgebouwd. Volgens Impact Counter zullen er dit jaar alleen al zo’n 120.000 extra hiv-gerelateerde sterfgevallen zijn. “Een vrouw, Denise Mukamusoni, vertelde me huilend dat ze haar aidsmedicijnen niet meer nam omdat ze geen eten had om ze mee in te nemen,” zegt journalist Nicholas Kristof vanuit Oeganda in The New York Times. “Van Zuid-Soedan tot Sierra Leone worden mensen ziek en sterven ze omdat het zorgsysteem instort. Zelfs wie nog medicijnen krijgt, heeft vaak geen voedsel meer om ze te nemen.”
Hoewel de gevolgen van de besparingen zich eerst buiten de Amerikaanse landsgrenzen laten voelen, zullen ook de Verenigde Staten de impact van hun besparingsbeleid ondervinden. Dat schrijft Olivier De Schutter, VN-rapporteur voor extreme armoede en mensenrechten, in een opiniestuk voor Common Dreams. “Wanneer voedselsystemen instorten, stijgt migratie. Wanneer vaccins verdwijnen, verspreiden ziekten zich. Er bestaat geen mondiale instabiliteit waarin de VS ongedeerd blijven,” stelt hij. Volgens De Schutter dreigt de America First-agenda ook zichzelf in de voet te schieten.
Een land dat solidariteit afbouwt, verliest niet enkel levens en mensenrechten aan de andere kant van de wereld, maar ook haar geloofwaardigheid.
Amerikaans beleid heeft echo’s in België
De les die we leren van USAID is duidelijk: besparen op solidariteit is besparen op menselijkheid. Ook België lijkt dezelfde richting uit te gaan. De Verenigde Staten besteedden jarenlang één procent van hun federale budget aan ontwikkelingssamenwerking, goed voor amper 0,2 procent van het bruto nationaal inkomen. België houdt het momenteel bij 0,4 procent van het nationaal inkomen. Dat is al onder de 0,7% die op VN-niveau werd aangenomen en waartoe ons land zich ooit engageerde.
Toch blijft er geknipt worden in het budget voor ontwikkelingssamenwerking. “De Vlaamse regering kondigde onlangs, zonder voorafgaand overleg, aan dat ze internationale solidariteit niet langer als een kerntaak beschouwt,” zegt 11.11.11-expert Griet Ysewyn. “Ook federaal roepen sommigen op tot bijkomende besparingen, minder dan een jaar nadat al een zware inkrimping met 25 procent werd aangekondigd. Steeds meer tekenen beleidsmakers voor de achteruitgang van gezondheidssystemen, onderwijs en stabiliteit wereldwijd.”
Volgens 11.11.11 dreigt België daarmee niet alleen zijn internationale engagementen te verwaarlozen, maar ook zijn positie in de internationale gemeenschap te verzwakken. “Een land dat solidariteit afbouwt, verliest niet enkel levens en mensenrechten aan de andere kant van de wereld, maar ook haar geloofwaardigheid,” zegt Ysewyn. “Wie geen partner in menselijkheid meer is, wordt ook niet langer als een betrouwbare bondgenoot gezien.”
