Omgaan met de ecologische impact van je project
Elk solidariteitsproject heeft een ecologische impact. Dat kunnen we niet vermijden, maar we kunnen daar wel heel bewust mee omgaan. Meer nog: we móeten daar heel bewust mee omgaan. Dat kan op 2 manieren: impact vermijden en verkleinen of impact compenseren.
Duurzaamheid kan je op 5 manieren bekijken (FIETS):
- Financieel
- Institutioneel
- Ecologisch
- Technisch
- Sociaal
Vaak denken we dan aan zonnepanelen of water, maar jouw impact kan veel breder gaan. Om het bewustzijn over mogelijke impact open te trekken, vind je hieronder enkele thema’s waar je samen met je partnerorganisatie eens bij kunt stilstaan: hoe groot is de impact, hoe kun je die verkleinen en hoe kun je die compenseren?
Ga snel naar:
Biodiversiteit
- Door de ruimte die het project inneemt, kan biodiversiteit verloren gaan. Denk aan het bouwen op onbebouwde grond, extensieve veeteelt of het ontstaan van afvalwater. Al is dat niet altijd zo, bosbouwprojecten of kleinschalige landbouwprojecten kunnen zelfs biodiversiteit bevorderen. Hoe zit dat in jullie project?
- Hoe bevorderlijk is de oppervlakte die jouw project inneemt voor de biodiversiteit? Als dat niet zo is (nogmaals dat is OK), kan je die oppervlakte dan ergens compenseren door een stuk vrije natuur aan te kopen? Voorzie je diversiteit of wildgroei in een landbouwproject? Voorzie je pocket parks in een schoolomgeving? Of waterpartijen rond je ziekenhuis bijvoorbeeld. Op die manier compenseer je de biodiversiteit die je wegneemt.
(Her)gebruik van bodem en grondstoffen
- Hoe kan je de grond van je project zo waardevol mogelijk gebruiken? Waardevol voor de doelstellingen van jouw project, maar ook waardevol voor het milieu? Kan je jouw oppervlakte beperken? Kan je de niet gebruikte grond ecologisch waardevoller maken?
- Grondstoffen zijn uitputtelijk, dus vermijd single-use producten en ga voor hergebruik, reparatie of recycleren van grondstoffen. Vermijd fossiele brandstoffen.
Duurzame energie
- Denk aan verbruik van elektriciteit en brandstof. Voor gebouwen, voeding of transport.
- Kan je het verbruik verminderen? Kan je duurzame energie aankopen of opwekken? Kan je biobrandstoffen (bijvoorbeeld mest) uit je project gebruiken?
- Of kan je verbruikte energie compenseren door elk jaar extra bos aan te planten?
Mobiliteit
- Je verplaatsen is voor elk project nodig. Ofwel verplaatst de doelgroep zich, ofwel verplaatsen de medewerkers zich naar de doelgroep. Je hebt waarschijnlijk ook contacten met gelijkaardige organisaties of netwerken in het partnerland. Hoe kan je dat transport verduurzamen? Dit is geen eenvoudig thema om op te werken, dat beseffen we heel goed.
Vliegreizen
- We schatten dat de ecologische impact van Belgische 4de Pijlerorganisaties voor +-90% voortkomt uit de vliegreizen naar de partnerorganisatie. Dat wil ook zeggen dat je die impact serieus kan verkleinen door minder te vliegen naar je partnerorganisatie.
- Als je dan toch vliegt: compenseer het. Wij raden Treecological aan. Deze website berekent op een wetenschappelijk onderbouwde manier jouw uitstoot. Je kan die meteen compenseren op die website of je kan daar berekenen hoeveel je in je eigen project zelf extra investeert om die uitstoot te compenseren. Je zou bijvoorbeeld elk jaar een extra budget kunnen overschrijven om bomen te planten. Let er wel op dat dit over extra budget gaat, alleen als je er extra moeite voor moet doen, zal het compenseren ook zorgen voor een vermindering.
Meer info over vliegen als 4de Pijlerorganisatie
Tips om zo veel mogelijk uit 1 bezoek te halen zodat je minder op bezoek moet gaan.
Watergebruik en afvalwater
- Is een putboring duurzaam genoeg, of zit je op een waterlaag die je binnen een paar jaar droog zuigt omdat er niet genoeg water de grond infiltreert om het grondwater aan te vullen?
- Denk je bijvoorbeeld bij een waterproject ook aan het afvalwater dat je maakt en de zuivering daarvan? Wordt het water uit jouw project gezuiverd voor het terug in een ecosysteem terecht komt?
- Kan je water hergebruiken voor andere doeleinden? Kan je regenwater opvangen en daardoor minder gezuiverd water verbruiken? Kan het afvalwater toch nog dienen als irrigatiewater? Let hierbij goed op dat je geen gronden verontreinigt met zepen of niet-afbreekbare producten.
Afvalstromen
- Alles wat je koopt of produceert beland deels ook in een afvalstroom. Kan je die selectief laten inzamelen zodat het hergebruikt of gerecycleerd kan worden?
- Kan je het afval dat niet gerecycleerd kan worden vermijden of verminderen? Kan je zaken hergebruiken?
- Hoeveel van de toestellen die je koopt, kan je ter plaatse laten repareren?
- Denk aan de 5-R richtlijn:
- Reduce: verminder de aankoop,
- Reuse: Ga voor herbruikbare materialen of hergebruik materiaal van iemand anders (tweedehands)
- Repare: Zorg dat iets gerepareerd kan worden en niet als afval wordt gezien. Als je een machine installeert, zorg dus dat er ter plaatse mensen zijn die dit kunnen repareren. Hou hier rekening mee bij de keuze van machine.
- Recycle: Als iets toch afval wordt, zorg dat het naar een plaats gaat waar delen of grondstoffen toch nog opnieuw gebruikt kunnen worden.
- Rot: Organisch materiaal moet niet verbrand of gestort worden met restafval. Dit kan perfect lokaal gecomposteerd worden en als meststof gebruikt worden.
Aankoop, huur, hergebruik van producten
- Koop duurzaam aan en liefst zo lokaal mogelijk. Kunnen producten die je niet lokaal kan vinden, uit de buurlanden komen in plaats van uit België?
- Als je producten opstuurt vanuit België, beantwoord dan eerst deze 10 vragen.
- Kan je producten die je maar af en toe nodig hebt, huren in plaats van kopen.
- Kan je producten die je toch kocht, verhuren zodat ze voor meer mensen renderen.
- Dit geldt ook voor gebouwen of lokalen? Kan bijvoorbeeld een klaslokaal ook na de schooluren gebruikt worden zodat er meer mensen gebruik van kunnen maken. Als er zo meerdere gebouwen in het dorp of in de stad open gesteld worden, kan dat samen zorgen voor 1 gebouw minder en dus meer plaats voor de natuur. Daarnaast is het verhuren van lokalen en producten een inkomstenbron voor het project.
Impact van digitale omgevingen (website, video calls, nieuwsbrieven, ...),
- Iets moeilijker om bij stil te staan. Maar hoeveel nieuwsbrieven verstuur je naar mensen die dat nooit openen?
- Staan er veel video’s op je website die automatisch starten? Staan er veel foto’s in de cloud of enkel de selectie die je graag gebruikt en deelt? Probeer enkel op te slaan of te versturen wat er effectief gebruikt wordt.
- Videocalls zijn een fantastisch hulpmiddel om contact te houden met je partnerorganisatie en veel minder vervuilend dan een extra vlucht. Maar soms kan het gesprek misschien ook zonder video.
En kijkt evengoed naar je evenementen in België: mobiliteit, catering, energie en papierverbruik.
- Is jouw evenement goed bereikbaar met het openbaar vervoer en moedig je mensen aan om alternatieven voor de auto te gebruiken? Mobiliteit van deelnemers zal de grootste impact hebben op de ecologische voetafdruk van je evenement.
- Is de catering vegan, lokaal? Heb je niet te veel eten over dat je weggooit?
- Heb je een locatie die groene energie gebruikt?
- Hoeveel flyers, affiches of ander papier gebruik je? Is er veel geprint dat je niet gebruikt?